ابوالفضل ساغری چی، مدیر عامل شرکت صنعتی پارس‌مینو از چگونگی برند شدن خوراکی‌هایی مانند بیسکویت ترد، پفک مینو، ویفر رنگارنگ و آدامس شیک در دهه ۶۰ سخن می‌گوید و سپس توضیح می‌دهد چرا در اواخر دهه ۷۰ و همچنین دهه ۸۰ این خوراکی‌ها حضور کمرنگ‌تری در بازار داشتند.

به گزارش «تابناک اقتصادی» به گفته ساغری چی، بهره‌مندی از تجربه مدیران پیشین و ارزشی کردن این خوراکی‌ها در دهه ۶۰ به موفقیت آنها کمک چشم‌گیری کرد. وی می‌گوید: «مینو در دهه ۶۰ خود را با ارزش‌های انقلاب اسلامی هماهنگ کرد. مینو نشان داد که محصولاتش وعده غذایی است.» مدیر عامل شرکت پارس مینو در ادامه درباره آینده خوراکی‌های موفق دهه‌های پیشین عنوان می‌کند که تولید آنها با اضافه شدن قابلیت‌های جدیدی ادامه پیدا می‌کند. ساغری چی تصریح می‌کند: برنامه ما این است که با تجهیز خطوط قدیمی محصول جدید را که پایه آن محصول نوستالژیک است تولید کنیم. وی چند ماهی است که سکان مدیریت شرکت صنعتی پارس‌مینو را به دست گرفته و به واسطه تجربه دو دهه حضور در مینو و یک دهه مدیریت در شرکت های داروسازی برنامه‌هایی را برای خوراکی‌های نوستالژیک در ذهن دارد.

مینو

*علت موفقیت خوراکی‌های برندهایی مانند مینو در دهه ۶۰ چه بود؟آیا صرفا به دلیل نبود رقبای قوی بود؟

باید مجموعه عوامل را در این موضوع دخیل دانست. اینکه بگوییم چون تولیدکننده‌ای در قد و قامت مینو در آن زمان وجود نداشته، این شرکت موفق بوده، تنها قسمتی از جواب است و همه پاسخ نیست. برای موفقیت در دهه ۶۰ شاید بهتر باشد به سابقه این شرکت در سال‌های قبل از انقلاب اسلامی توجه شود. آن طور که مستندات نشان می‌دهد حاج علی خسروشاهی (بنیانگذار مینو) به عنوان یک تاجر ایرانی انواع خوراکی‌های رایج در اروپا مانند پفک یا شکلات را به ایران وارد کرده بود. ایشان یک شبکه توزیع مویرگی به نام شرکت خوراک داشتند و به واسطه شناخت محصولات کشورهای دیگر از سویی و شناخت بازار ایران از سوی دیگر انواع محصولات را به ایران وارد می‌کردند. مسلماً ایشان محصولات مختلفی را به ایران آوردند تا متوجه شوند که ذائقه ایرانی به کدام یک میل بیشتری دارد. یعنی حاج علی خسروشاهی ۶۰ سال پیش با نیت تولید در مقیاس انبوه نه سوداگری، مرغوب‌ترین کالا را به کشور وارد می‌کرد. بنابراین واردات به قصد تولید صورت می‌گرفت و در اینجا مکانیسم‌های بازارسنجی به طور کامل انجام می‌شد. یعنی هرآنچه که متخصصان فعلی شیرینی و شکلات در اختیار دارند مرهون تلاش‌های حاج آقا خسروشاهی است. واردات ماشین‌آلات به منظور انتقال تکنولوژی نیز برای تولید صورت می‌گرفت. در سال‌های قبل از انقلاب تقریباًٌ همه محصولات ما تحت لیسانس برندهای اول دنیا بودند که البته آن محصولات هنوز هم مانده‌اند منتها دیگر تحت لیسانس نیستند. مثلاً شکلات کیت‌کت (Kit Kat) هنوز هم محصول اول برند نستله (Nestle) است و حاج‌آقا خسروشاهی محصول کیت‌کت را تحت لیسانس نستله تولید می‌کرد. کراکر نمکی که اکنون به نام بیسکویت تُرد تولید می شود به نام توک (Tuk) تحت لیسانس بوده و بعد از انقلاب اسلامی به دلیل اینکه ارتباطات ما و قراردادهای ما با شرکت‌های لیسانس دهنده بهم خورد، به اجبار برند محصولات ما تغییر کرد. مثلاً کیت کت (Kit Kat) به تک‌‌تک (Tak Tak) تغییر کرد. بنابراین به لحاظ کیفی به مانند محصولات وارداتی، استانداردها رعایت و همان محصولات خارجی تحت لیسانس شرکت‌هایی مثل نستله در ایران تولید می‌شد. حتی تا سال ۱۳۵۸ هم این مراودات برقرار بود. با این حال و با توجه به این که فرمول‌های مواد غذایی در ذهن متخصصان مجموعه نهادینه شده بود در تولید خوراکی‌ها به مانند گذشته اقدام نموده و همچنان موفق بودیم.

*در واقع یکی از علل موفقیت خوراکی‌های نوستالژیک تجربه سازندگان آن در سال‌های قبل از دهه ۶۰ بوده است؟

بله، ۱۰۰ درصد این طور بوده است. ما امروز به عنوان وارثان مینو نمی‌توانیم تلاش‌های کسانی مانند حاج‌علی خسروشاهی، مدیران و کارکنان قبلی را نادیده بگیریم.

*در دهه ۶۰ چه اتفاقاتی باعث موفقیت این محصولات شد؟

با توجه به جوان بودن نهال انقلاب و تحمیل جنگ نابرابر، محدودیت هایی در بازار تولید و مصرف محصولات غذایی به وجود آمد و عملاً شرکت های کوچک و متوسط که توان مالی و تخصصی مناسب نداشتند از عرصه بازار رقابت حذف شدند و شرکت هایی بزرگ و نامدار مانند مینو به دلیل داشتن منابع انسانی توانمند و قدرت مالی بالا به حیات خویش ادامه دادند و همچنین این شرکت در آن دهه توانست محصولات ارزشی تولید کند. پارس‌مینو مثلاً بیسکویتی به نام بیسکویت دماوند برای رزمندگان تولید کرد. ما در آن زمان تافی‌ای به نام تافی جنگی درست کردیم که به عنوان جیره جنگی از آن استفاده می‌کردند. به هرترتیب مینو در دهه ۶۰ خود را با ارزش‌های انقلاب اسلامی هماهنگ کرد. مینو نشان داد که «تنقلات» نیست بلکه غذا است. شکلات هم انرژی و کالری دارد و هم دیر فاسد می‌شود که به همین دلایل می‌توانست برای رزمندگان مفید واقع شود.

*در واقع با این اقدامات مینو مقبولیت قبل را پیدا کرد.

بله، دیدند که مینو حرف‌های تازه‌ای دارد و «تنقلات محض» نیست. در آن سال‌ها ما از این فروش خود به پشتیبانی جبهه‌ها رفتیم. مثلا خود بنده در کرخه، در تاسیسات صنعتی پشتیبانی جبهه مشارکت داشتم. در‌ آن سال‌ها مینو یکی از پرچم‌داران پشتیبانی از جبهه‌ها شد. آن زمان در هر وزارت‌خانه یک معاونت جنگ بود و به یاد دارم که از مینو کمک خواستند و ما هم گفتیم که می‌توانیم برای شما نانوایی و یخسازی راه‌اندازی کنیم و توانستیم این کار را انجام دهیم.

*این اقدامات مینو چه دستاوردی را برایش به همراه داشت؟

ما می‌خواستیم بگوییم که این صنعت در همه ابعاد ارزش‌های انقلاب اسلامی را پذیرفته و به آن کمک هم می‌کند.

*در واقع شما هزینه مالی می‌کردید که مقبولیت برند مینو دوباره احیاء گردد.

بله، ولی مقصود اول ما مثل هر ایرانی کمک به جبهه های جنگ تحمیلی بود. ما می‌خواستیم نشان دهیم که مینو می‌تواند مواد غذایی مورد نیاز رزمندگان را تولید و تامین کند. در مجموع می‌خواهم بگویم موفقیت در دهه ۶۰ محورهای مختلفی دارد که همین مسائل باعث شد مدیران مینو آن صنعت را حفظ کنند. مثلا زمان کودکی ما وقتی می‌خواستیم از خانه خارج شویم، خوراکی های خانگی یا تنقلاتی می دادند که در کارگاههای غیر بهداشتی تهیه می شد که ممکن بود آلودگی‌هایی هم به همراه خود داشته باشد اما ما در دهه‌های بعدی به این سمت رفتیم که دیگر به جای آن، به فرزندان خود بیسکویت و شکلات با کیفیت و با بسته بندی مناسب بدهیم. با این حال در سال‌های اولیه انقلاب اسلامی نگاه‌ها خیلی ارزشی بود و حتی در اختصاص ارز برای واردات مواد اولیه هم محدودیت‌هایی داشتیم، برای همین ما به سمت تولید محصولاتی رفتیم که برای تولید آنها نیاز به واردات مواد اولیه نباشد یا اینکه حداقل ارز‌بری را داشته باشد و از سوی دیگر به سمت تامین نیازهای روز جبهه رفتیم. امروز ثابت شده که آدامس یکی از موارد مکمل بهداشت دهان و درمان می باشد یا اینکه ویفر رنگارنگ و انواع بیسکویت‌ها ارزش غذایی دارند. یعنی صنعت شیرینی و شکلات را به باور مردم رساندیم.

*با این حال در دهه ۷۰ همچنان انواع بیسکویت را تولید می کردیم.

ببینید بیسکویت ترد که قبلاً با نام توک تولید میشد بعد از انقلاب اسلامی هم تولید آن ادامه پیدا کرد. در دهه ۷۰ هم این کشش در بازار وجود داشت که ما انواع بیسکویت را تولید کنیم. وقتی بازار مطلوبیت خود را پیدا کرده و شما یک محصولی دارید که کشش دارد و جا برای عرضه آن همچنان وجود داشته باشد، طبیعتاً آن را رها نمی‌کنید و به همین دلیل هم اکنون هم تولید ترد ادامه دارد. البته ما در این مورد بحث‌هایی درباره تنوع‌بخشی به این محصولات داریم. نگاه شخصی من این است که ما ابتدا یک فلش‌بک به گذشته بزنیم و سپس سایر رقبای داخلی و خارجی خود در یک دهه اخیر را بررسی کنیم تا بتوانیم این موارد را در تولید امروز خود در نظر بگیریم. ببینید امروز شما می‌توانید محصولات مینو را ارزیابی کنید که برای چه رده‌های سنی تولید می‌شوند و با توجه به آن می‌توانید برای افراد غنی‌سازی کنید. به عنوان مثال ما بیسکویتی تولید می کنیم که در آن از شکر استفاده نمی شود. این نگاهی است که من به واسطه تجربه مدیریت در حوزه داروسازی و تولید مکمل‌ها با خود به این حوزه (صنعت شکلات و بیسکویت) ‌آورده‌ام که به نظرم این نگاه می‌تواند مطلوبیت خوراکی‌ها را بیشتر کند. مثلا در تولید آدامس، کلسیم را به عنوان یکی از نیازهای اساسی فرزندان بعنوان یک محصول فراسودمند می‌خواهیم در نظر بگیریم.

رنگارنگ مینو

*در مورد خوراکی‌های نوستالژیک چه برنامه‌ای دارید؟ آیا اصلاً بازار کشش این محصولات به همان شکل بسته‌بندی‌ها و مزه گذشته را دارد؟

شرکت صنعتی پارس مینو با تکیه بر توان نرم افزاری و سخت افزاری خود و داشتن واحدهای R&D مجهز و آزمایشگاه آکرودیته که همکار سازمان استاندارد نیز می باشد در جهت طراحی و تکوین سبد محصولات کم کالری، پرفیبر و …می باشد که این موضوع می تواند با حفظ ظاهر محصولات نوستالژیک، محصولات جدیدی عرضه نماید.

*آن وقت این محصولات برای صادرات هم جوابگوست یا نیاز به شکل و شمایل جدید و جذابتری دارد؟ چون مینو در تبیین اهداف خود صادرات را هم مطرح کرده است.

بله، تاکنون که با همان بسته‌بندی‌های گذشته صادرات این محصولات را داشتیم. توجه کنید که اکثر صادرات محصولات ما به کشورهای همسایه‌هاست که از قبل از انقلاب اسلامی هم با این محصولات آشنایی داشتند. مینو در سال ۱۳۵۷ بیش از ۲۰ میلیون دلار صادرات داشته است.

*در حال حاضر این میزان چقدر است؟

فکر نمی‌کنم بیشتر از سه میلیون دلار باشد، در حالی می توان که عدد را خیلی بالاتر برد. تقریبا از انواع آدامس، بیسکویت و محصولات دیگر به کشورهایی مانند عراق، افغانستان، کشورهای آسیانه میانه و آفریقا صادرات داریم. در سال‌های قبل از انقلاب که محصولات ما به اروپای شرقی صادر می‌شد، محصولات ما تحت لیسانس شرکت‌های خارجی بود و مینو به عنوان تنها تولیدکننده در منطقه محسوب می‌شد اما اکنون دیگر ما تحت لیسانس محصولات خود را تولید نمی‌کنیم و همه محصولات ما برند ملی است و از سوی دیگر کشورهای ترکیه، امارات و دیگر کشورها هم در این زمینه تولیدات قابل توجهی دارند.

*با وجود این موفقیت‌های مورد اشاره شما، اما در اواخر دهه ۷۰ و همچنین دهه ۸۰ کمتر شاهد حضور پررنگ این خوراکی‌های پرخاطره بودیم. علت چه بود؟

در دهه ۷۰ به بعد دیگر ما وارد فضای سازندگی و توسعه اقتصادی شدیم و توسعه اقتصادی در بخش‌های مختلف آغاز شده بود. در آن دوران رقبایی هم از محصولات مینو کپی کردند و ‌‌اکنون نیز تکثر و تنوعی که در بازار شکلات و بیسکویت قابل مشاهده است نشان می‌دهد این بازار چقدر جذابیت پیدا کرده و چقدر ما رقیب داریم. اما ما به عنوان یک برند ملی از رقابت داخلی در بازار نگران نیستیم، بلکه از واردات لجام گسیخته نگران هستیم. اکنون بحث دامپینگ هم مطرح است و تولیدکننده‌های ترکیه با قیمت‌های بسیار پایینی محصولات خود را عرضه می‌کنند. خیلی از محصولات هم به صورت قاچاق وارد بازار می‌شوند منتها مساله میل مصرف‌کننده هم هست که ممکن است میل به مصرف یک برند خاص وجود داشته باشد. تا زمانی که تقاضا باشد کانال‌هایی برای ورود به بازار بالاخره پیدا می‌شود. مردم باید بدانند که تولید داخلی هویت دارد و قابلیت اطمینان به آنها خیلی بیشتر است.

در مورد اواخر دهه ۷۰ و همچنین دهه ۸۰ که شما اشاره کردید باید بگویم که ما هم قبول داریم در آن مقطع زمانی به مانند دهه‌های قبل نبودیم. شاید غرور به شهرت برند ما باعث این اتفاق بود. اینکه برندی فکر کند دیگر نیازی به معرفی و تبلیغات ندارد مناسب نیست. حداقل برای اینکه بگویید ما همچنان تولید می‌کنیم باید تبلیغات مدون و برنامه‌دار داشته باشید. برای اثرگذاری تبلیغات نیاز به برنامه مستمر و تکرار تبلیغات است. منتها ما یک سری محدودیت‌هایی داریم.

*یکی از اهداف اصلی که برای شرکت شما تعریف شده، بین‌المللی شدن برند این خوراکی‌هاست. برای تحقق چنین هدفی چه برنامه‌هایی مدنظر دارید؟

ما روی صادرات تمرکز شدیدی داریم. در بحث بین‌المللی باید از مسائل جزیی شروع کنیم. یعنی مثلا ابتدا باید بازارهای منطقه را هدف‌گذاری کنیم. اکنون عراق و افغانستان بازارهای سنتی ما محسوب می‌شوند و فعالیت‌های بازاریابی در این کشورها در حال انجام است. از سوی دیگر بحث جذابیت محصول هم است. چند وقتی است که ما در کشور کنیا و اوگاندا که مطلوبیت‌هایی وجود دارد قراردادهای تبلیغ، ترویج و بازاریابی منعقد کردیم. برای اینکه ما بتوانیم برند خود را بین‌المللی کنیم ابتدا کشورهای آفریقایی و کشورهای همسایه را هدف گرفتیم. ما اگر بتوانیم پنج میلیون دلار هم صادرات داشته باشیم باز سهم قابل توجهی از کل تولید ما نیست. با این حال ما باید تلاش کنیم تا بتوانیم بازارهای بیشتری را تصاحب کنیم. در چند ماه اخیر که بنده مسئولیت دارم سعی کرده‌ایم به هیچ سفارش صادراتی، نه نگوییم. ما مقدمه صادرات را بازاریابی و ورود محصول می‌دانیم. به هر حال در صادرات هم رقابت شدید است و ما باید از حربه‌های مختلف از جمله قیمت استفاده کنیم. البته ممکن است مثلا بگویند چرا قیمت‌ صادراتی از قیمت داخل ارزان‌تر می‌شود اما باید بگویم که ما قرار نیست روی همان قیمت قبلی بمانیم. اکنون رقبای ما قیمت را مطرح کرده‌اند و ما ابزاری جز اینکه قیمت را کاهش دهیم نداریم. از سوی دیگر برخی کشورها مانند عراق و افغانستان هم به محض ورود ما به بازار آنها، تعرفه واردات این محصولات را بالا برده‌‌اند.

 

*آینده خوراکی‌های نوستالژیک چطور خواهد شد؟ توسعه مینو به شکل تولید محصولات جدید یا گسترش تولید همان محصولات قدیمی خواهد بود؟

برنامه ما این است که از با ارتقاء و تجهیز خطوط قدیمی، محصول جدید را که پایه آن محصول نوستالژیک است تولید کنیم. مثلا همان بیسکویت قبلی است اما در تولید آن اتفاقاتی افتاده و محصولاتی اضافه شده که تولید نهایی را محصول جدیدی کرده است. یعنی ما خطوط قدیمی خود را از دست نمی‌دهیم بلکه خطوط قدیمی را به امکاناتی مجهز می‌کنیم که به تولید محصولات جدید منجر شود.

*به نظر شما چنین تغییری ریسک نیست و امکان ندارد مشتری دیگر به مانند گذشته خواهان محصول نباشد؟

ما باید این کار را انجام دهیم. مصرف‌کننده هرچند نسبت به هر تغییری واکنش منفی نشان می‌دهد اما در اینجا در محصولات جدید می‌داند که پایه اصلی محصول جدید همان محصولات قدیمی است. مثلا ویفر رنگارنگ طلایی که ما در آن ویفر رنگارنگ را از بین نمی‌بریم بلکه یک قابلیت و طعم دیگری به آن اضافه شده است. من فکر می‌کنم ریسک آن خیلی کمتر از این باشد که تولید کل ویفر رنگارنگ را متوقف کنیم. ما می‌خواهیم خطوط قدیمی را به‌روز کنیم و با خطوط قدیمی و پایه محصولات نوستالژیک، محصولات جدیدی تولید خواهیم کرد. ما باید مجدداً خودمان را به بازار بشناسانیم و محصولات خود را مجدداً بازخوانی کنیم.

*استانداردها

شرکت صنعتی پارس مینو علاوه بر ماموریت در حوزه تولید انواع محصولات شیرینی و شکلات، با در اختیار داشتن آزمایشگاه مجهز به دستگاه های مدرن، آزمایشگاه همکار سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی و همچنین معاونت غذا و دارو وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به شمار رفته و با استقرار استاندارد ISO17025 و دارا بودن کارشناسان متخصص، قابلیت تست و آزمایش محصولات ارسالی سایر شرکت ها و کارخانجات را دارد. این شرکت با در اختیار داشتن ۲ مسئول صلاحیت استاندارد که نماینده سازمان استاندارد به شمار رفته و ۱۱ مسئول فنی که نماینده وزارت بهداشت می‌باشند، مسئولیت کنترل و پایش محصولات به منظور ارائه محصول با کیفیت و ایمن به مصرف کننده را عهده دار می باشند.

تولیدات پارس مینو به طور کلی شامل ۲ بخش محصولات آردی (انواع بیسکوئیت، ویفر، پفک، اسنک و پلت) و محصولات غیرآردی (انواع شکلات و انواع آدامس قندی و بدون قند) می شود. این شرکت با هدف حفظ و توسعه بازارهای بین المللی، اقدام به استقرار استانداردهای ISO9001، ISO22000 و HACCP در کارگاه آدامس بدون قند وایت نموده و استقرار استانداردهای فوق در کارگاه های شکلات جدید، پفک، اسنک و پلت را در دستور کار دارد. این شرکت همچنین مجهز به تصفیه خانه آب و فاضلاب می باشد که ضمن تامین آب مصرفی کارگاه ها و سایر قسمت ها، با استقرار استاندارد ISO14001 در زمینه حفظ و نگهداشت محیط زیست برای نسل های آینده بشری گام اساسی برداشته و به پایش فاضلاب و پسماندهای ایجادی در چارچوب ضوابط سازمان حفاظت محیط زیست می پردازد.

* منابع انسانی پارس مینو

در حال حاضر شرکت صنعتی پارس مینو بالغ بر ۱۲۱۹ پرسنل دارد که با ترکیب جنسی ۹۶% مرد و ۴% زن، در واحد های مختلف تحقیق و توسعه، تولید، نگهداری و تعمیرات، کنترل کیفیت، مالی، اداری و …. به ارائه خدمت مشغولند. پارس مینو علاوه بر توسعه کمی کارکنان و تلاش برای رفع معضل بیکاری و ایجاد اشتغال، در زمینه توسعه کیفی پرسنل نیز گام هایی برداشته که در این راستا می‌توان به باشگاه ورزشی پارس مینو اشاره نمود. این باشگاه، مجهز به زمین چمن فوتبال، سالن والیبال، کشتی، فوتسال، بدنسازی و … بوده و علاوه بر ارائه خدمت به همکاران آقا و خانم شرکت های مختلف هولدینگ مینو، در قالب تفاهم نامه با کارخانجات مجاور همکاری دارد همچنین پارس مینو مجهز به مهد کودکی می باشد که با دارا بودن کارشناسان مجرب در حوزه روانشناسی کودک و خانواده، اقدام به نگهداری و تربیت کودکان مادران شاغل در پارس مینو و سایر شرکت های هولدینگ مینو در دو رده سنی ۶ ماه الی ۳ سال و ۳ سال الی ۶ سال می پردازد.

این شرکت به منظور توسعه و ترویج لوگوی مینو، سالانه پذیرای ۷۰۰۰ دانش آموز از مقاطع مختلف دبستان، راهنمایی، دبیرستان و دانشگاه بوده و به منظور تربیت کارشناسان موردنیاز صنعت، سالانه بالغ بر ۱۰۰ کارآموز در رشته های مختلف صنایع غذایی، شیمی، مکانیک، برق، مهندسی صنایع و … را در واحدهای آزمایشگاه شیمی، میکروبی، نگهداری و تعمیرات و …. پرورش داده و این افراد با مهارت حاصله، در شرکت های دیگر قادر به فعالیت می باشند.

دیدگاه شما